Over Finland

Onze ervaringen

Boeken

Specials

De Finse Kerst

De aanloop naar Kerst

Er zijn bepaalde voorbereidingen die je moet doen voor de Kerst. Kerstkaarten worden verstuurd en cadeaus worden gekocht of gemaakt. De adventskalender wordt zorgvuldig gekozen tot plezier van de kleinsten in de familie. Kinderen, en ook misschien volwassenen schrijven de kerstman een brief met een verlanglijstje. In de keuken worden de kerstkoekjes, taarten, ovenschotels, haring in verschillende sauzen en eigen bier bereid en bewaard tot Kerst. Voordat de kerstboom naar binnen mag en kan worden opgetuigd, vindt er een grote kerstschoonmaak plaats. Je mag geen hoekje vergeten want de kerstkabouters, de joulutonttus, zien echt alles! Sommigen hebben zelfs speciale kerstgordijnen die worden opgehangen, zodat zeker is dat het hele huis klaar is voor de Kerst.

De Finse kerstmaaltijd

Met Kerst komen de Finnen met hun familie bij elkaar voor het kerstdiner. Dit bestaat uit vele traditionele gerechten die veel tijd en moeite in beslag nemen om te bereiden. Misschien daarom dat ze dagen achtereen en soms meerdere keren per dag van het kerstmaal eten. De moeite, maar ook het heerlijke eten, het goede gezelschap, waarom niet ten volle ervan genieten?

Interessante en typisch Finse kerstgerechten zijn de ovenschotels: Porkkanalaatikko, wortelovenschotel is rijstepap, wortel en wat geheime specerijen van jezelf, waaronder nootmuskaat. Maksalaatikko is rijst met gehakte lever en rozijnen. En lanttulaatikko, koolraapovenschotel is gepureerde koolraap met suikerstroop en nootmuskaat. Na een tijd in de oven zijn de ovenschotels klaar. Gelukkig voor de luie keukenprinsessen onder ons smaken de ovenschotels na opwarmen alleen nog maar beter.

De Finnen hebben geen kalkoen met de kerst maar een grote kerstham, die langzaam een aantal uren wordt gebakken in de oven. Sommigen bedekken de ham met roggedeeg, anderen met mosterd en honing. Elke familie heeft zo zijn eigen recept. Haring wordt geserveerd in verschillende sauzen. En dan is er nog rosolli, een salade van augurk, rode biet, aardappel, ui, appel, erwtjes en een dressing.

Jouluaatto

Finse Kerst begint op de 24ste, deze dag heet Jouluaatto.

In de ochtend wordt het laatste deel van de schoonmaak gedaan en de laatste voorbereidingen voor het kerstmaal. De boom wordt naar binnen gebracht en gedecoreerd. Niet alleen moet het huis schoon voor de Kerst: als alles klaar is is het tijd voor de sauna. De lunch is rijstepap met één amandel erin. Wie deze vindt in zijn pap mag een wens doen.

De gewoonte is om die dag een kerstgroet bij familie en vrienden langs te brengen. Vaak zijn het bloemen of een kerstster of een hyacint. Als de schemering valt is het tijd voor een bezoek aan de graven van de familie om kaarsjes te zetten. Kerkhoven zien er die avond prachtig uit in een magische gloed van de kaarsjes.

's Avonds is het tijd voor een lang en relaxt kerstdiner en daarna als de kinderen niet meer kunnen wachten van de spanning komt de kerstman met de cadeautjes.

De kerstboom

Je kan een kerstboom kopen, maar het is natuurlijk leuker als je naar het bos kan gaan en je eigen boom kan uitzoeken. Nadat je de perfecte boom hebt gevonden en omgehakt moet ie een paar dagen in de schuur opdrogen en opwarmen. De 24ste wordt de kerstboom naar binnen gedragen en opgetuigd. De versieringen zijn min of meer traditioneel en veranderen niet elk jaar. Rood, wit, zilver en goud zijn de kleuren, en ook natuurlijke materialen zoals stro worden gebruikt, alles in een bescheiden hoeveelheid. Het idee is dat je de boom ook nog ziet. Soms worden Finse vlaggetjes in de boom gehangen en ook chocolade ballen die op 1 januari worden opgesnoept.

Joulupukki en de Tonttus

Iedereen weet natuurlijk wie de Kerstman, Joulupukki, is en dat hij in Finland woont, in Korvatunturi. Maar wie zijn die kleine mannetjes die joulutonttu worden genoemd? Zij zijn de hulpjes van de Kerstman, klein, honderden jaren oud, met een lange baard, een rood puntmutsje en die je nooit ziet.

Zij houden overal een oogje in het zeil voor de Kerstman. Zo weet de Kerstman wie er lief is geweest en een cadeautje verdient met de Kerst. De tonttus zijn overal, altijd, maar rond de Kerst voel je helemaal hun aanwezigheid. Bijna ondraaglijk voor de kinderen die weten dat ze niet altijd even lief zijn. Soms waarschuwen de ouders: 'Kijk maar uit, misschien dat de tonttu nu naar je kijkt!'. De tonttus schrijven alles op in het grote boek waarin je hele historie staat.

De tonttus houden ook een oogje in het zeil in en rond het huis, en zorgen ervoor dat er niets ergs gebeurt. Het is dus belangrijk dat je de tonttus met het grootste respect behandelt, al zie je ze niet. Met een goede huistonttu verbrandt je eten nooit en raken je sleutels niet kwijt.

Toen ik klein was hing ik mijn brief voor de kerstman op aan de buitenmuur van het huis onder het raam. In spanning wachtte ik op de tonttu die de brief zou komen ophalen. Natuurlijk heb ik 'm nooit gezien, niemand ziet de tonttus! Maar elke Kerst weer, in de morgen, zag ik de kleine voetstapjes in de sneeuw, onder het raam, waar hij duidelijk had gestaan om naar binnen te kijken. En ook mijn brief was verdwenen!

Hyvää Joulua! Vrolijk Kerstfeest!